Hangisi, 'kac para?'

Hangisi, 'kac para?' | Published in Radikal Design Newspaper | 09.09 | Banu Alpay

AIGA, geçtiğimiz Haziran ayında 2009 yılı tasarımcı ücretleri üzerine hazırladığı anketin sonuçlarını açıkladı. 2000 senesinden bu yana AIGA ve ortakları Aquent ve Communication Arts dergisi tarafından yapılan anketin sonuçları tasarımcılara yeni ilham kaynakları ve başarı stratejileri sunmak amaçlı derleniyor. Türkiye’de ise ETMK, 10 Ekim’den itibaren özel olarak seçilen bir komisyon ile konu üzerine toplantıları başlatıyor.

Özellikle 2008’in üçüncü çeyreğinde yaşanan küresel ekonomideki sarsıntılar ve beraberinde getirdiği ekonomik geri çekilim sonrasında bu seneki anketin sonuçları tasarım camiası tarafından merakla bekleniyordu. AIGA verdiği raporda 2009 anketinin 9000 üzeri katılımcı ile şu ana kadar yaptıkları en geniş çaplı anket olduğunu da belirtiyor.

Tasarım ücretlendirmeleri belirlenirken kullanılan metodlar nelerdir?

AIGA, Aquent ve Communication Arts’ın kontaklarından seçilen ve tasarım alanında çalışan 42,000 üzeri profesyonele yöneltilen anket soruları internet üzerinden dağıtıldı ve toplandı. Özel bir araştırma şirketi tarafından toparlanan veriler tasarımcının pozisyonu dahil olmak üzere çalıştıkları şirketlerin faaliyet alanlarından, çalışan sayısına, müşteri tabanından, hangi şehirde konumlandıklarına kadar birçok kritere göre değerlendirildi. AIGA, katılımcı sayısı göze alındığında sonuçların ülkedeki tüm tasarımcıları temsil etmediğini ancak önemli bir kısmının kazancının güncel ve belirgin bir yansıması olduğunu belirtiyor.

Anket sonuçları ne gösteriyor?

Ekonomik geri çekilme sonrasında senior, junior ve giriş seviyesindeki tasarımcıların maaşlarında süreklilik tespit edilirken web tasarım ve geliştirme alanında çalışanların ücretlerinde az da olsa artışa rastlandı. Belirtilenlerin dışındaki pozisyonlarda ise düşüşe rastlandı. İşçilik İstatistikleri Büro’sunun tüketici fiyat endeksinin sadece 0.1’lik bir artış göstermesi ise istatiksel olarak tasarımcıların aşağı yukarı aynı hayat standartlarını koruduğunu belli ediyor. AIGA’nın anket sonuçlarına dayanarak da belirttiği gibi reklam ajansları ve büyük şirketler kendi bünyelerinde bulunan tasarım departmanlarını küçültür yada kapatırken çoğu tasarım stüdyosu da dar zamanlamalar ve bütçelerle kısıtlı iş yoğunluğundan şikayet ediyor.

Uzmanlar ne diyor?

Anketin yanı sıra AIGA Amerika’nın çeşitli bölgelerinden tasarım uzmanlarına ekonomik düşüşün yaşandığı bu dönemde meslektaşlarına ne gibi tavsiyeler verebileceğini sordu. Dünya genelinde tasarımcılara hitap eden tavsiyelerden göze çarpanlar şöyle;

• Düşüşe geçen ücret seviyeleri tasarımcının emeğinin karşılığından ziyade ekonominin neyi destekleyebildiğini yansıtıyor. Moralinizi yüksek tutun.
• Borç almaktan kaçının, bütçe hazırlayın ve giderlerinizi doğru ayarlayın.
• Kim için özel indirim yapacağınız konusunda dikkatli olun, spekülatif işten kaçının.
• Kariyeriniz için ülke veya şehir değiştirmeye açık olun.
• Elinizde para kazandıracak bir iş olmasa da boş durmanıza gerek yok. Paranızı dikkatli ancak yaratıcılığınızı bol harcayın. Ortada çözülmesi gereken çok problem var.
• Kalıcı değerleri olan şeyleri yaratabilen insanlar daha sağlıklı ve bilgiye dayalı bir ekonomik sistemi mümkün kılanlardır.
• Kendi tasarımlarınızı yapmanız için çok sermayeye ihtiyacınız yok.
• Çevrenizi genişletin ve kariyeriniz için değerli insanları yakın kontağınızda tutun.
• Olası iş verenlerinizle ilgili bilgi toplayın.
• Teknolojiyi takip edin ve işlerinize katın.
• Yeteneğinizi en doğru şekilde kullanacağınız alanı bulun ve odaklanın. Gelişmek için paylaşmaktan kaçınmayın.

Türkiye’de tasarımcı ücretleri ile ilgili ne gibi çalışmalar yapılıyor?

ETMK İstanbul Şube’sinin yaptığı açıklamaya göre tasarımcı ücretlendirmeleri adına yapılacak çalışmalar Ekim ayının 10 ’undan itibaren başlayacak. 4-5 yıl önce de konu üzerine tasarımcılara yardımcı çalışmalar sunmuş ve pozitif tepkiler almış olan ETMK, günümüz ekonomik şartları, değişen sektör yapıları ve farklılaşan ölçekte işlerin varlığı sebebi ile daha önceki araştırmalarını güncellemek adına kolları sıvıyor. Aynı zamanda bir sivil toplum örgütü de olan dernek, toplantıları başlatacak konseye katılmak isteyen her üyesini destekliyor.

Ücretlendirme konusunun yaratıcı endüstrilerde çok net ölçülendirilmesinin zor olduğunu belirten kurum, konsey toplantıları ile başlatacağı süreci şöyle tanımlıyor; Araştırma süresince kaç kişinin çalıştırılacağından, yapılacak araştırmanın bedeline kadar çok kapsamlı bir bütçe oluşturulacak. Ön çalışmaları takip eden sürede ise farklı sektörlerin konumları, piyasadaki aktif projelerin yapıları ve üzerlerinde çalışan yaratıcı kadro sayısına kadar bir çok veri toplanacak.

Komisyon üyelerinin geniş kapsamlı toplantılarının sonucunda oluşacak çıktıları internet üzerinden aktif hale getirecek olan dernek aynı zamanda tasarımcılara yeni iş kapılar açmayı da tarifliyor.

Konu hakkında daha fazla bilgi almak için www.designsalaries.org , www.etmk.org.tr

Image: Banu Alpay